ALGORİTMA-SAL GETTOLAŞMA





Günümüzde nüfusun büyük bir bölümü sosyal medya kullanmakta. Bu yazının konusu genel anlamda sosyal medya eleştirisi, değerlendirmesi değildir, olumlu olumsuz tüm yönleriyle zaten bu tartışma hali hazırda yürümektedir.  Ben bu yazıda algoritmaların bireyler üzerindeki yanıltıcı, sorgulamayı yok eden ve bir anlamda toplumdaki gettolaşmayı destekleyici işlevine değinmek istiyorum.  


Sosyal medya uygulamalarının sahip olduğu algoritmalar toplum üzerinde nasıl bir etki ve algı yaratıyor? . 

Twitter örneği üzerinden anlatırsak, eğer muhalif biriyseniz algoritmalar sizin zaman akışınıza görece “sizin gibi muhalif” kullanıcıların twitlerini düşürüyor, onları takip ediyor olmanıza gerek olmadan. Sokak hayvanları konusunda duyarlı iseniz bu konuda duyarlı insanların paylaşımlarını görüyorsunuz. İktidar destekçisi iseniz sizin gibi iktidarı destekleyen hesaplar sürekli önünüze düşmekte.  

Bu durum bireye sanal bir doygunluk hissi veriyor, “büyük bir çoğunluk benim gibi düşünüyor”, duygusu uyandırıyor. Farklı ses, düşünce, inançta olan insanlara kendisini kapatıyor. Böyle bir kullanıcıyla karşılaştığında ise içinde bulunduğu gettonun her bireyi gibi sorgulamadan, irdelemeden öfke histerisi geçirip nefret kusmaya başlıyor. Algoritmaların yarattığı gettoların birbiriyle kesişim, etkileşim olduğu noktalarda öfke, linç, hakaret, küfür, insanlığımızı unuttururcasına devreye giriyor.


Elbette sosyal medya ve algoritmalar var olmadan önce de linç, ötekine öfke, tahammülsüzlük, toplumda oldukça egemen bir anlayıştı. Burada eleştirmek istediğim nokta algoritmaların bu tahammülsüzlüğü, gettolaşmayı önleyecek, farklılıkları kabul edip birlikte yaşama kültürüne destek olacak sosyo kültürel yapının oluşmasına katkı verecek şekillerde  dizayn edilmemesi, bu nefret ortamını azaltacak önlemleri almamasıdır. Bilakis var olan yapıyı daha da ileri taşıyacak şekilde kullanıma sunulmasıdır.


Farklı olana, ötekine , başka türlü düşünnene, nefret duyarak dışlayarak demokrasi kültürü gelişmez, toplumsal huzur azalır ve birlikte yaşama kültürünü tümden yitiririz.  

Ekrem ÇAKAR

Aralık - 2022

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Duygusal Açlık

İhtiyacınız olmayan bir metayı satın alır mısınız? Cevabınız hayır değil mi? Fakat kapitalist sistem çarklarını öyle bir oluşturmuştur ki öncelikle size, sizin ihtiyacınız olmayan bir şeyi, ihtiyacınız olduğuna ikna eder. Bunu yapabilmesinin çok çeşitli yolları vardır: pazarlama stratejileri, reklamlar, kampanyalar vs. Siz aslında ihtiyacınız olmayan bir şeyi satın alırsınız. Her birey bir şekilde bu tüketim çarkına katılmalıdır. Katılmazsa ne olur, minimalist bir yaşam mümkün müdür? Elbette mümkündür ancak zordur. Sistem,  evde, sokakta, sosyal medyada, diğer bireylerle olan tüm ilişkilerimizde bireyi  bir  tüketim kıskacı altına almıştır. Statü hatta aşk dahi bu tüketim  ürünlerine endekslenmiştir. Bu tüketimi yapmayan bireyle toplumun ve bireyle çevresinin aradında bir boşluk, bir gerilim oluşturmaktadır. Sistem sizi sürekli olarak tüketmeye teşvik etmektedir. Duygusal açlık burada bu gerilimlerin, eksik kalmama içgüdüsünün devreye girmesiyle ortaya çıkar. Ekr...
Devamı

Klavye Aktivizmi ve Toplumsal Tepkisizlik Üzerine Bir Yorum

Son yıllarda Türkiye’de yaşanan toplumsal olaylar, özellikle sosyal medyada büyük yankı buluyor. Protestoların sokağa taşması, kimi zaman ülke gündemini belirliyor. Ancak bu fiziksel hareketliliğe rağmen, dijital ortamda süregiden eleştiri dili ve davranış kalıpları, bazı çelişkileri de beraberinde getiriyor. Bu yazıda, sosyal medyada sergilenen "duyarlılık gösterileri"nin ne derece samimi olduğu ve Türkiye’deki örgütlü mücadele kültürünün zaman içinde nasıl erozyona uğradığı üzerine düşünmeye çalışacağım.   Toplumsal hareketlerin yükseldiği dönemlerde, sosyal medya üzerinden bir “duyarlılık yarışı” baş gösteriyor. Birçok kişi, özellikle protestolara katılmayanları eleştirme yoluna gidiyor. Ne var ki bu eleştirilerin büyük kısmı da yine eylemselliğin dışında kalıyor; bir başka deyişle, protestoya katılmayanı eleştiren kişi de, aynı şekilde yalnızca dijital alanda varlık gösteriyor. Bu durum, klavye başında yapılan aktivizm ya da daha yerleşik bir ifadeyle "klavye...
Devamı

İbadet, Riya Ve İnsanı Erdemler

  İBADET, RİYA VE İNSANİ ERDEMLER   Dinin, ülkemiz özelinde düşünürsek İslam dininin, toplumda bireyler arası ilişkiler üzerindeki etkileri oldukça belirleyici olagelmiştir. Büyük bir toplumsal kesim, bir kişinin ahlaklı, dürüst, güvenilir ve benzeri erdemlere sahip olup olmadığı, yahut yüksek düzeyde bu erdemleri taşıyıp taşımadığı konusunda   karar verirken   ibadetlerini, “namaz oruç vb.” yapıp yapmadığına bakarak bir kanaate varıyor. Bu kişisel, iktisadi hem de politik ve hatta kültürel ilişkiler bağlamında geçerli olmaktadır. Bu çok önemli   yanlış!, hem dine hem de bireylerarası ilişkilere zarar veren , ibadete riya bulaştıran bir anlayış olarak yüz yıllardır var olagelmektedir. Din, birey ile Allah arasındaki değer / değersizlik ilişkisini belirlemeli, birey ile birey arasındaki değer / değersizlik ilişkisini ise temel olarak insani erdemler ki örnek olarak : ahlak, dürüstlük, alçakgönüllülük, empati duygusu, yardımseverlik, ve daha pek çok insani e...
Devamı